- अमेरिकी र चिनियाँ राष्ट्रपतिबीचको उच्चस्तरीय भेटले विश्व अर्थतन्त्र र व्यापारिक स्थिरताका लागि महत्वपूर्ण मोड लिने अपेक्षा गरिएको छ।
- ताइवान, प्रविधि प्रतिस्पर्धा र मध्यपूर्वको ऊर्जा संकटले दुई देशबीचको सम्बन्धलाई थप जटिल बनाएको छ।
- यो भेटले दुई शक्तिराष्ट्रबीचको तनाव कम गर्दै विश्व राजनीतिमा सहकार्य वा प्रतिस्पर्धाको नयाँ दिशा तय गर्नेछ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिङपिङबीच बेइजिङमा हुन लागेको उच्चस्तरीय भेटलाई अहिले विश्वले निकै चासोका साथ हेरिरहेको छ।
विश्वका दुई सबैभन्दा शक्तिशाली अर्थतन्त्र र सैन्य प्रभाव भएका राष्ट्रका नेताबीचको यो संवाद केवल औपचारिक कूटनीतिक कार्यक्रम मात्र होइन, आगामी विश्व राजनीति, व्यापार र सुरक्षा रणनीतिको दिशा तय गर्ने महत्वपूर्ण मोडका रूपमा बुझिएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा व्यापार युद्ध, ताइवान तनाव, कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमीकन्डक्टर प्रविधि र इरान युद्धका कारण अमेरिका–चीन सम्बन्ध लगातार जटिल बन्दै गएको अवस्थामा यो भेटले तनाव कम गर्ने आशा पनि जगाएको छ।
विश्व बजारको सबैभन्दा ठूलो अपेक्षा व्यापारिक स्थिरतासँग जोडिएको छ। अमेरिका र चीनबीचको व्यापार युद्धका कारण विश्व आपूर्ति प्रणाली, उत्पादन लागत र लगानी वातावरण प्रभावित हुँदै आएको छ। यदि दुवै देशले भन्सार विवाद कम गर्ने, कृषि तथा प्रविधि व्यापार सहज बनाउने र नयाँ आर्थिक सहकार्यको ढाँचा तयार गर्ने सहमति गरे भने त्यसले विश्व अर्थतन्त्रमा सकारात्मक संकेत दिन सक्छ। विशेषगरी मन्दीको दबाब झेलिरहेका देशहरूका लागि अमेरिका–चीन सम्बन्ध स्थिर हुनु राहतको विषय बन्न सक्छ।
तर यस भेटको अर्को संवेदनशील पक्ष ताइवान हो। चीनले ताइवानलाई आफ्नो अभिन्न भूभाग मानेको छ भने अमेरिकाले ताइवानलाई सैन्य र राजनीतिक समर्थन दिँदै आएको छ। यही विषय अहिले दुई शक्तिराष्ट्रबीच सम्भावित टकरावको केन्द्र बनेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार यदि वार्ताले ताइवानमा सैन्य तनाव कम गर्ने संकेत दिन सक्यो भने एशिया–प्रशान्त क्षेत्रमा सम्भावित द्वन्द्वको जोखिम घट्न सक्छ। तर दुवै पक्ष आफ्नो रणनीतिक अडानबाट पछि हट्ने सम्भावना कम देखिएकाले यो मुद्दा अझ पेचिलो बन्ने अनुमान पनि गरिएको छ।
ऊर्जा राजनीति र इरान युद्धले पनि ट्रम्प–सी भेटलाई थप महत्वपूर्ण बनाएको छ। अमेरिका इरानमाथि दबाब बढाउने पक्षमा छ भने चीन इरानसँगको ऊर्जा सहकार्य कायम राख्न चाहन्छ। चीनले लामो समयदेखि इरानी तेल खरिद गर्दै आएकाले मध्यपूर्वको तनाव अब प्रत्यक्ष रूपमा अमेरिका–चीन शक्ति प्रतिस्पर्धासँग जोडिएको देखिन्छ। यदि दुवै देशले ऊर्जा आपूर्ति, तेल बजार र मध्यपूर्वको स्थिरताबारे साझा समझदारी बनाउन सके भने त्यसले विश्व बजारमा तेलको मूल्य र आपूर्ति व्यवस्थामा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
प्रविधि क्षेत्रमा पनि विश्वको ध्यान यही भेटमा केन्द्रित छ। कृत्रिम बुद्धिमत्ता, सेमीकन्डक्टर चिप्स र दुर्लभ खनिज पदार्थमा अमेरिका र चीनबीच तीव्र प्रतिस्पर्धा चलिरहेको छ। अमेरिका चीनमाथिको निर्भरता घटाउन चाहन्छ भने चीन आफ्नो प्रविधि प्रभाव विस्तार गर्न सक्रिय छ। यही कारण यो भेटलाई २१औँ शताब्दीको ‘टेक्नोलोजी शक्ति संघर्ष’ व्यवस्थापन गर्ने प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ। यदि दुवै देशले प्रतिस्पर्धालाई नियन्त्रणभित्र राख्ने सहमति गर्न सके भने विश्व प्रविधि बजारमा केही स्थिरता आउन सक्छ।
कूटनीतिक दृष्टिले पनि यो भेट निकै अर्थपूर्ण मानिएको छ। ट्रम्पको दोस्रो कार्यकालपछि अमेरिकाको विदेश नीति अझ आक्रामक बन्दै गएको टिप्पणी भइरहेका बेला सी चिनफिङसँगको प्रत्यक्ष संवादले दुई देशबीच न्यूनतम विश्वास पुनः निर्माण गर्ने अवसर दिन सक्छ। यद्यपि, अमेरिका र चीनबीचको प्रतिस्पर्धा अब केवल व्यापारमा सीमित नरही विश्व नेतृत्वको प्रतिस्पर्धामा रूपान्तरण भइसकेको छ। त्यसैले यो भेटबाट तत्काल ठूलो समाधानभन्दा पनि तनाव व्यवस्थापन र संवादको वातावरण कायम हुने अपेक्षा बढी गरिएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार बेइजिङमा हुने ट्रम्प–सी भेटले विश्वलाई एउटा स्पष्ट सन्देश दिनेछ । आगामी दशक सहकार्यको हुनेछ कि प्रतिस्पर्धा र ध्रुवीकरणको। यदि वार्ता सकारात्मक दिशामा अघि बढ्यो भने विश्व अर्थतन्त्र, ऊर्जा बजार र अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा स्थिरताको आशा बढ्नेछ। तर वार्ता निष्कर्षविहीन भयो वा तनाव झन् बढ्ने संकेत देखियो भने विश्व राजनीति थप अस्थिर बन्न सक्ने चिन्ता पनि उत्तिकै बलियो छ।
